Dit essay over het werk van Renate Dorrestein is gebaseerd op haar eerste zeven boeken en andere publicaties tot 1989.
Alexandra David (1868-1969) dankt haar grote bekendheid vooral aan het feit dat zij een van de eersten was die, na een barre voettocht door Tibet, de geheime stad Lhasa binnendrong. (Tibet was in die tijd verboden terrein voor vreemdelingen.) Haar verlangen naar andere landen, culturen, religies maakte Alexandra David-Neel tot een reiziger met een intrigerende biografie.
Wat verbindt twee schrijvers, Annemarie Schwarzenbach (1908-1942) uit Zwitserland en Carson McCullers (1917-1967) uit de USA? Schwarzenbach schrijft een boek Le Miracle D’Arbre, en McCullers een beroemd verhaal: A Tree – A Rock – A Cloud. (1942), een uitzonderlijk verhaal over de liefde. Bijna tegelijkertijd houden beide schrijvers zich bezig met hetzelfde thema. Dit artikel beschrijft het tragische leven van Annemarie Schwarzenbach en wie zij was als inspiratiebron voor McCullers verhaal. Lees vooral ook het verhaal: Een Boom – Een Rots – Een Wolk, dat onderaan mijn artikel staat.
April 2025
In de etalage van mijn buurtboekhandel Minerva te Amsterdam, zag ik een paar weken geleden een biografie staan over Franz Wilhelm Junghuhn, Leven op een vulkaan, geschreven door Ulbe Bosma. Ik was blij verrast omdat ik Junghuhn, zij het niet in levende lijve, heb ontmoet op een reis die ik begin jaren ’80 maakte door Indonesië. Later in 1988 heb ik in mijn boek Tropenritme een hoofdstuk aan hem gewijd. Ik publiceer het hoofdstuk hier als apart artikel op mijn website als eerbetoon aan een gepassioneerde man wiens portret ik sinds die tijd op mijn bureau heb staan. Bezoekers denken dat het mijn grootvader is. In geestelijke zin is dat ook zo.
Op 3 juli 1991 werd Andreas Burnier 60 jaar. Lust & Gratie, maakte voor haar een Liber Amicorum en paste haar ondertitel (Lesbisch cultureel tijdschrift) speciaal aan: Homosexueel Universeel Tijdschrift omdat Burnier een aversie had voor het woord lesbisch. In dit nummer zijn o.a. bijdragen opgenomen van Xandra Schutte, Elly de Waard, Frank Lodeizen, Oek de Jong, Nol van Dijk, Nel Bakker, Etty Mulder, Elisabeth Keesing en meerdere vrienden. Zelf schreef ik ook een bijdrage: ‘Heimwee naar het licht en kippesoep’ dat hierbij wordt opgenomen.
Op 3 juli 1996 werd Andreas 65 en het was nog maar vrij recent dat zij was teruggekeerd naar het (religieuze) jodendom. Deze verjaardag vierden we informeel met diverse nieuwe joodse kennissen thuis op de Valeriusstraat. Ik hield een toespraak waarin ik licht de draak stak met de mystieke getallenleer, en ons nieuwe joodse leven van de afgelopen 6 jaar beschreef.
Geheel onverwacht stierf Andreas Burnier, mijn partner, op 19 september 2002. Op de begrafenis (de lewaje) sprak ik een In Memoriam uit en ongeveer een jaar daarna, in september 2003, sprak ik opnieuw bij de steenzetting op Gan Hasjalom in Hoofddorp.
Toen Andreas Burnier onverwacht in 2002 overleed, was er niets meer van haar in druk. Chris Rutenfrans stelde samen met mij een keuze uit haar essays, brieven en interviews (van 1965-2002) samen in de bundel: Een gevaar dat de ziel in wil. Bij de presentatie in De Balie op 7 november 2003 hield ik een kleine lezing over Andreas en haar werk.
In 2004 verscheen een nieuwe uitgave van Andreas Burniers enige dichtbundel Na de laatste keer. Aangevuld met gedichten uit haar archief en voorzien van een nawoord geschreven door Jonne Linschoten, Maaike Meijer en Ineke (Daniel) van Mourik.
Dit is een uit het Engels vertaalde lezing die ik gaf ter gelegenheid van de Pride Week in 2005 in Amsterdam voor BHC (Beit Ha’ Chidush, de progressieve joodse gemeente te Amsterdam) onder de titel: Ronnie Dessaur/Andreas Burnier: Jew, homosexual, woman. Thrice cursed or blessed?
In 2006 gaf ik dezelfde lezing maar nu in het Nederlands in het Etty Hillesum Centrum te Deventer. De fragmenten die ik heb voorgelezen zijn hierin niet opgenomen.
In 2015 verscheen tegelijkertijd met de biografie van Elisabeth Lockhorn over Andreas Burnier, Metselaar van de wereld, een bundel essays: Andreas Burnier, Ruiter in de wolken. Joodse essays 1990-2002. Samengesteld door Daniel van Mourik en Manja Ressler. Met een voorwoord van Bart Wallet en een Inleiding van mij waarin ik Andreas Burniers lange weg naar het jodendom beschrijf.
Bij de verschijning van het boek Andreas Burnier, Elk boek is een gevaar, samengesteld door Ronit Palache, was er een feestelijke bijeenkomst in De Balie met diverse sprekers. Sprekers die avond: Ronit Palache, Joost Dessaur, Xandra Schutte, Yoerie Albrecht, Chris Rutenfrans, Tamarah Benima, Daniel van Mourik en Splinter Chabot die ook het boek in ontvangst mocht nemen. Er was muziek van Shura Lipovsky en Frank Afolter en Anne Bosveld droeg gedichten van Burnier voor. De hele avond is terug te zien op BalieTV.
Mijn bijdrage is hier te lezen.
