#Metoo & #WaaromIkNiet

Gepubliceerd op 24-10-2017 op de blogsite van Atria door de voormalige bibliothecaris Ineke (Daniel) van Mourik.

Het is meer dan veertig jaar geleden dat ik actief werd in De Tweede Feministische Golf in Nijmegen en de meest schokkende ontdekking was toen voor mij hoeveel vrouwen slachtoffer waren van seksueel misbruik. Zouden wij feministen meer dan andere vrouwen misbruikt zijn en daarom feministen zijn geworden? Nee, zo zat het niet, wij waren de eersten die onze mond hierover open deden. Had ik ook een eigen verhaal? Nee, en daarom was ik zo geshockeerd.

Waarom ik niet, vroeg ik mij in die tijd af. Voor een man is deze uitspraak in de meeste gevallen geen vraag. Op grond van het manzijn zul je in mindere mate seksueel slachtoffer zijn of seksueel worden geïntimideerd dan vrouwen. Maar ik ben een vrouw en hoe komt het dat ik niet zulke ellendige ervaringen had gehad. Geluk? Ja, deels, maar er is ook iets anders aan de hand. Ik realiseerde me en dat begon al heel jong, dat ik mij bewust was van de dreiging die er met name van vreemde mannen kon uitgaan. Door mijn ouders maar ook opvoeders werden wij meisjes daar op alle mogelijke manieren op gewezen, en de enige bescherming bestond eruit je als een net meisje te gedragen (ik spreek nu over de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw). Nooit werd erbij gezegd dat dat je uiteindelijk ook niet zou beschermen, want het misbruik door bekenden was toen nog een bewuste of onbewuste blinde vlek of werd als unieke uitwas beschouwd waarover je maar het beste kon zwijgen. Dan verdwijnt die vlek namelijk uit het zicht.

Maar ik was niet het meisje dat een meisje in de klassieke zin wilde zijn en zeker geen net meisje. Ik was een meisje dat niet begreep dat bepaalde dingen niet mochten omdat ik een meisje was. Gelukkig was de druk niet al te groot, als kind bleef ik nog een tijdje buiten schot en het is een voordeel als je fijne broers hebt. Ik hield van jongensdingen (klimmen, schieten met de buks en ruige avonturen buiten) maar ik werd er wel voortdurend aan herinnerd dat ik de grenzen van mijn sekse overschreed: ‘Ge bent krek ene jongen’, zeiden de mensen op straat. Maar lieve goedbedoelende ouders, onderwijzeressen, en priesters, ik wilde niet krek een jongen zijn, ik wilde een meisje zijn dat gewoon wilde doen wat zij leuk en spannend vond. Hoe ingewikkeld kan dat zijn? Later, toen ik uit de kast kwam als lesbo werd dat nogmaals gebruikt. Ah, nu begrijpen we waarom ze die jongensdingen wilde. Maar lieve goedbedoelende ouders, opvoeders, priesters en wetenschappers, ik wil nog steeds niet krek een jongen zijn, maar een vrouw die haar vrouwelijkheid op haar eigen wijze wil beleven. Dat heb ik vervolgens gedaan maar altijd met kennis van de regels van de mannenjungle in mijn achterzak.

jungle outfit kopie

Survival handbook

Ik droeg wijde overhemden om niet als eerste de mannenblikken naar mijn borsten te voelen gaan, stevige schoenen om goed op te kunnen lopen en te kunnen weglopen. Broeken en jasjes met binnenzakken om geen tas te hoeven dragen. Kort haar voor het gemak. En zo gekleed betrad ik mannendomeinen zoals kroegen (in de jaren zestig was het niet gebruikelijk voor vrouwen om alleen mannenkroegen te bezoeken) en leerde ik om adrem te reageren, te discussiëren, stevig te drinken en een leuke tijd met de andere sekse te hebben. Dat ik meer op vrouwen viel dan op mannen was een voordeel. Ik had mannen niet nodig om me aantrekkelijk en begeerd te voelen en dat maakte me vrij. Ik kwam en ging wanneer ik wilde, zei nooit waar ik woonde en verliet altijd alleen en onverwacht voor hen het café. In vreemde steden en op reizen was ik altijd op mijn hoede en nam nooit grote risico’s. Ook heb ik me veel reisavonturen ontzegd en ontwikkelde ik, ondanks mijn gebektheid, een grote gereserveerdheid. Door de jaren heen gebruikte ik mijn eigen survival handbook om de patriarchale jungle te verkennen en dat heeft deels bijgedragen tot #waaromikniet. Maar ik heb me altijd gerealiseerd dat ik ook geluk heb gehad en dat #IkOok kantje boord was.

Want niets kan ons beschermen en we zijn geneigd dan te blijven zoeken naar wat we niet goed hebben gedaan i.p.v de daders aansprakelijk stellen. We fietsten in het donker alleen (uitlokking), we hebben geflirt (uitdaging), we hadden te korte rokjes, te diep décollete (verleiding), te jongensachtige kleding (woede), nee gezegd (maar dat betekent toch ja), te adrem geweest (afstraffen), te verlegen (had je maar nee moeten zeggen). Kortom zoals een bekend gezegde het uitdrukt: het is niet goed of het deugt niet.

Iedereen die deel uitmaakte van de vrouwenbeweging in de jaren zeventig, wist dat geweld tegen en intimidatie van vrouwen een immens probleem was en al spoedig volgden de artikelen (ik schreef erover in Lover), actiegroepen zoals Blijf van m’n Lijf en Vrouwen tegen Verkrachting, de boeken met analyses van het patriarchaat, en hier in Nederland grote onderzoeken op dit gebied van Renée Römkens (1992) en Nel Drayer (1988). Nou, dat hebben de dames geweten want hun verontrustende cijfers werden vaker geridiculiseerd en gebagatellisseerd dan dat de alarmklok werd geluid. Want dat had gemoeten, maar het gebeurde niet.

Het zwijgen van mannen

Metoo

Maar nu is er #metoo en #IkOok dat tien jaar geleden al werd geïnitieerd door een zwarte vrouw, Tarana Burke. Na het openbaar maken van de wandaden van een Hollywood producer, wordt #metoo dankzij de sociale media door duizenden vrouwen (maar het zullen er miljoenen worden) getwitterd. De kranten staan bol van de verhalen en de een na de andere bekende persoon komt uit de kast van het verzwegen misbruik. Ze hebben niet alleen hun eigen schaamte en schuld overwonnen, maar ook hiermee de bescherming die de mannen blijkbaar meenden te hebben voor hun machtsbelust wangedrag aan flarden gerukt. Want dat is misschien wel het meest verbazingwekkende: hoe lang hebben mannen van wie men wist dat ze misbruik maakten van hun posities vrijelijk hun gang kunnen gaan? Ik begrijp dat de slachtoffers, de vrouwen, hierover zwegen, maar dat zoveel mannen hun medebroeders rugdekking gaven en geven is erg beangstigend. Er lopen dus heel veel mensen (merendeel mannen) rond die ervan weten en dus medeplichtig zijn aan het voortwoekeren van dergelijk misbruik. Dat kan dus ook je aardige buurman zijn, een sympatieke collega op het werk, of zelfs je eigen familielid, of echtgenoot, die zijn kop in het zand steekt als het zijn eigen kop gaat kosten, zijn solidariteit met andere mannen aantast, of zelf ook wel houdt van zogenaamd onschuldig ‘grab them by the pussy’ praat.

Silent men

Wat nu zo bijzonder is dat veel mannen zich beginnen te realiseren dat zij belangrijke spelers zijn en zich ook gaan uitspreken nu de beerput van alle kanten walmt. De man die zich al jaren lang in theorie opwerpt als de beschermer van vrouwen kan nu eigenlijk eens goed aan de bak: zichzelf onder het vergrootglas leggen en zijn seksegenoten de maat nemen en waar nodig laten vallen als een baksteen als zij hun macht en wellust op een destructieve wijze gebruiken.

Ik weet dat veel mannen zullen denken dat het in de aard van hun beestje zit om er roofdierachtige praktijken op na te houden, maar ik houd het er op dat wij in een cultuur leven die patriarchaal is en waarin de machthebbers zelf eeuwenlang fanatiek geloofden (met steun van religie en wetenschap) in de onontkoombaarheid en natuurlijkheid van de mannelijke superieure positie. Het is de fantieke gelovigen (waartoe ook heel lang vrouwen behoorden omdat ze zich schikten in hun lot) goed gelukt om deze boodschap over te brengen maar er zit houtrot in de fundamenten en een van de tekenen is het wereldwijde grootschalige protest van vrouwen tegen hun vernedering, mishandeling en onderdrukking.

Toxic masculinity word cloud

Nu ook meer en meer mannen zich bewust worden van wat wel wordt genoemd ‘toxic masculinity’ is er hoop op een menselijker wereld. Een wereld waarin ik en andere vrouwen niet voortdurend met het junglehandboek in de achterzak of tas hoeven rond te lopen.

 

V-Day: One Billion Rising

Eerder gepubliceerd op 10-2-2013 op de blogsite van ATRIA – Kennisinstituut voor emancipatie en vrouwengeschiedenis door Ineke van Mourik (bibliothecaris).

Werelwijd gaan a.s.donderdag 14 februari, op Valentijnsdag, vrouwen, meisjes en mannen die met hen sympathiseren dansen om aandacht te vragen voor geweld tegen vrouwen en meisjes. Een biljoen vrouwen wil Eve Ensler op de been krijgen. Dit wordt misschien wel de grootste demonstratie ooit gehouden tegen het grootste onrecht dat er bestaat.

images-8

De cijfers liegen er niet om en degenen die die cijfers bagatelliseren hebben poep in hun oog of hebben er blijkbaar belang bij de hoogst verontrustende cijfers te negeren. Gisteren bekeek ik het Youtube filmpje van 37 minuten waarin Eve Ensler haar keynote speech (NOW conference 2012) uitsprak. Het is een van de meest indrukwekkende speeches die ik ooit heb gehoord. Er zijn fragmenten in de speech die andere beroemde speeches zoals die van Martin Luther King en Obama kunnen evenaren. Een jaar oud is de toespraak, maar voor mij nu al een historisch hoogtepunt van de vrouwenstrijd.
Ik citeer hierbij enkele fragmenten in het Engels die ik uitgeschreven vond op het internet. Maar bekijk vooral de Youtube film.

Fragmenten uit de speech
We are rising because the time has come. Because we have waited too long, worked too hard, built and rebuilt and built again, and frankly I don’t want to be doing the same thing over and over when I’m 85. We’ve opened shelters and hotlines, campaigned for rights, fought for legislation, and then fought for the same legislation again and again, protected our sisters’ choice and our sisters’ bodies.

We are rising because we are done convincing and cajoling, arguing and arranging, accommodating and acquiescing.

We are rising because the future of the earth is at stake and the world economy is at stake and our right to determine our identities and destinies. The future of the body, of the earth and the bodies of women, are one and the same.

We are rising for and with the native and indigenous women who have suffered multiple violations of culture of land and bodies.

We are rising because we refuse to be pushed back to the Dark Ages where women had no control over their uteruses, vaginas, desires, sexuality, reproduction, or health.

We are rising because we are over a tiny particular group of powerful men who are unable even to say the word vagina having the chutzpah to attempt to regulate and determine our vaginas.

We are rising because 1 out of 3 women on the planet is raped and beaten, 1 out of 5 women on college campuses is raped, and 1 out of 4 teenage girls are abused.

We are rising because we are over girls being trafficked and sold and reduced and objectified.

We are rising because we are sick and tired of women being on the frontlines of every revolution from Tahrir Square and being pushed to the back at the moment of victory, marginalized and disappeared.

We are rising to stop the War on Women in America, Congo, Sudan, Haiti, Egypt, Guatemala, name a place.

We are rising to tell religious leaders and governments that the time has come to direct their energy to feeding, healing, housing the people rather than obsessing about our vaginas.

We are rising so the marginalized majority steps into equality, voice, and power.

We are rising because we are over the overregulation of women’s health clinics and women’s bodies and vaginas when those same overregulators do nothing to protect those same women when they get pregnant, when they get raped, unemployed, or sick and need moral and financial support.

We are rising because we are over those who pretend to care about our personhood and then cut funding from Planned Parenthood, which makes the health of our personhood possible.

We are rising because we are over brilliant, passionate remarks by women being called tantrums, and outspoken women being called crazy, slut, inappropriate, and lacking decorum simply because they disagree.

We are over rape culture, rape mentality, and rape jokes.
We are rising because we are over people not understanding rape is not a joke, and over being told we don’t have a sense of humor when most women I know are really fucking funny. We just don’t think an uninvited penis up our anus or vagina is a laugh riot.

We are rising because we are over 1 woman out of 3 in the US military who defend this country getting raped by their so-called comrades.

We are rising so women can stop being silent about rape because they are made to believe it’s their fault or they did something to make it happen or it’s really not that bad.

We are rising for the Violence Against Women Act to finally pass and be done once and for all! The destruction…of women is the destruction of life itself. No women, no life.

We are rising because we are over some powerful men pretending this deep love of fetuses or babies and life when really it’s a guise for their terror of our sexuality and power. If you cared so much about life, you would never ever consider letting a woman die rather than performing an abortion. You would ask the lifegivers, the women themselves, what they need and want, and you would honor their decisions and trust their decisions and believe that they were thought out carefully, with depth, because that’s how women are. And you would maybe even worship their vaginas, you would cherish the word vagina and know there’s nothing dirty or disgusting about the place where all of life comes from.

We are rising because we are over people talking about the weight of our bodies rather than responding to the weight of our ideas.

We are rising and we are calling the good men to rise with us. There are plenty of good men. You live with us, make love with us, father us, befriend us, brother us, get nurtured and nurtured and mothered and eternally supported by us, so why aren’t you standing with us? Why aren’t you driven to the point of madness and action by the rape and humiliation and censoring of us?

V-Day 2013
Het begon allemaal met het woord vagina en het grote succes van de Vagina Monologen vanaf 1994. Eve Ensler reisde met haar stuk de wereld rond en dat leidde in 1998 tot de lancering van V-Day op Valentine’s day, een gebeurtenis die uitgroeide tot een wereldwijde beweging die tot doel heeft het geweld tegen vrouwen en meisjes te stoppen. De beweging vergaarde meer dan 85 miljoen dollar voor programma’s om vrouwen hun kracht terug te geven.

Dit jaar is het motto van V-day:

One In Three Women On The Planet Will Be Raped Or Beaten In Her Lifetime.
One Billion Women Violated Is An Atrocity.
One Billion Women Dancing Is A Revolution.

Op de vraag aan Eve Ensler waarom dans wordt gebruikt als een middel voor protest, antwoordde zij: dans is de grootste vorm van revolutie. En zij citeerde daarbij de beroemde uitspraak van Emma Goldman: “If I can’t dance, I don’t want to be in your revolution.”. Dansen is een uiting van kracht en uitdrukking van ons diepste zelf.

Donderdag a.s. om 15.00 uur in Amsterdam, dansen op de Dam: waar wachten we nog op?