Vrouwensmoking en mannenrok 2

Eerder gepubliceerd op 21-11-2010 op de blogsite van Aletta door Ineke van Mourik (bibliothecaris).

images

In 1967 ontstaat er enig ophef in de haute couture wereld als de Franse modeontwerper Yves Saint Laurent een damessmoking introduceert. Vrouwen als Bianca Jagger, Catherine Deneuve en Lauren Bacall waren de pioniers van deze revolutionaire dracht.

Smoking
Ik kocht mijn eerste smoking in de jaren zeventig op het Waterlooplein in Amsterdam. Niet bepaald een plaats voor haute couture, maar wel betaalbaar voor mijn beurs. Het was een zo goed als ongebruikt jongenspakje en de koopman leverde er ook nog zwart glanzende schoenen bij. Achter de kledingrekken in de stand paste ik het geheel en toen ik tevoorschijn kwam, was de koopman zo onder de indruk dat hij mij een flesje bier aanbood. We dronken op de aankoop. Voor enkele tientjes zat ik keurig in het pak. Het waren de hoogtijdagen van het feminisme en ik werkte in de vrouwenboekhandel De Feeks in Nijmegen waar wij voortdurend in de weer waren met gender-bending ook al was dat woord toen nog niet in zwang. Wij spiegelden ons aan androgyne vrouwen, schrijfsters met mannennamen en speelden met vrouw/manrollen omdat het corset van deze rollen ons was gaan benauwen.

Yves Saint Laurent
Een maand geleden ging ik naar de film Yves Saint Laurent, Un Amour Fou, een documentaire over het leven van Yves Saint Laurent en de bijzondere relatie die hij had met Pierre Bergé. De indrukwekkende documentaire begint met een toespraak van YSL als hij afscheid neemt van het vak. Een oude vermoeide man die memoreert hoe hij heeft willen bijdragen aan de bevrijding van de vrouw door kleding te ontwerpen waarin zij zich vrij zou voelen. Hij ontwierp de smoking en het broekpak. Was ik zo bezig geweest met het feminisme en vrouwen dat dit mij was ontgaan? Ik denk het want haute couture was niet bepaald een feministisch onderwerp behalve in onderdrukkende zin. Posthuum krijgt hij van mij nog een erekrans. En YSL deed meer. Hij maakte ook schitterende kaftans voor mannen. Het zat in de lucht: in de jaren ’60 van de vorige eeuw ontwierp Jacques Esterel, gevolgd door Jean Paul Gauthier, een rok voor mannen. En artiesten als David Bowie en Mick Jagger gingen met een rok de bühne op. Geen drag of travestie, maar een andere kledinglijn.

De rok
De rok is eigenlijk het mannenkledingstuk bij uitstek gezien de anatomie van de man en we hoeven maar even over de westerse grens te kijken om te zien dat dat zo is: kaftans, kimono’s, dhoti’s , lungi’s, sarongs, etc. Allemaal mannenkleding. Kledingstukken die behoren bij het gewone dagelijkse leven. Wat er bij ons nog van over is bevindt zich bij de priesterlijke stand in Rome en in de katholieke buitengewesten, wordt gedragen door rechters en wetenschappers bij bijzondere gelegenheden (de toga), of siert de gespierde kuiten van de mannelijke Schotten die de kilt tot nationaal symbool hebben verheven. Wij hebben het lang moeten doen met de vrouwenrok en de mannenbroek maar dankzij de stille kledingrevoluties in de jaren zestig is de strakke indeling in vrouwen- mannenkleding gaan vervagen.

En dat brengt ons terug bij de pakken van Suitsupply (zie mijn vorige blog) en de reclamecampagne die zoveel stof doet opwaaien. Een campagne die de pakken van Suitsupply associeert met beelden van mannelijkheid en seksualiteit die hun beste tijd hebben gehad en die nodig aan vernieuwing toe zijn.
Kleren maken de man en waarom zou dat ook niet eens een rok kunnen zijn.

Uit de schatkamer van Aletta (nu Atria):

Andrew Bolton, Men in skirts. V&A Publications 2003. Met 144 prachtige foto’s.
Summary:
Exploration of: types and styles of skirts worn by men throughout history; skirts worn by men in Asia, Africa and the Middle East; the role of exoticism in relation to the popularization and legitimization of the male skirt in the west; the way of the kilt and other skirted garments into the youth and subcultures of the late twentieth century. Focus on designers such as: Jean Paul Gaultier, Dries Van Noten, Yohji Yamamo, Burberry, Tommy Hilfiger and Yves Saint Laurent. Alongside the fashion images are portraits of men who have led the way in legitimising the ‘skirt for men’, such as David Bowie, Mick Jagger and Robbie Williams, Ewan McGregor and Samuel L. Jackson and David Beckham.

Zie ook: http://www.kiltmen.com/

Echte mannen dragen geen pak van Suitsupply 1

Eerder gepubliceerd op 21-11-2010 op de blogsite van Aletta door Ineke van Mourik (bibliothecaris)

Bolton men in skirt

Je hoeft geen feminist(e) te zijn om de reclamecampagne ‘shameless’ van Suitsupply arrogant, autoritair en seksistisch te vinden. Hopelijk gaat de Reclamecodecommissie in haar uitspraak, die deze week moet komen, verder dan de dooddoener ‘aanstootgevend’.

Onuitroeibaar
Er is niets tegen de pakken van Suitsupply. Er is iets tegen de reclamecampagne van Suitsupply waarin het dragen van zo’n pak wordt geassocieerd met een voor mij gedateerde (maar blijkbaar nog zeer aantrekkelijke) vorm van mannelijkheid.
Dat oude beelden en opvattingen, gebaseerd op mannelijke arrogantie en dominantie, een bijna onuitroeibaar bestaan leiden, weet bijna ieder weldenkend mens. Maar om deze beelden in de publieke ruimte te etaleren dat is het ergerlijke. Dat is geen reclame, dat is seksistische propaganda. Ik mag hopen dat deze beelden spoedig zullen behoren tot de fossiele resten van een oud gedachtengoed.

Schaamrood
De reclamemakers die zo werken zijn gespeend van elke vorm van ethiek. Dat er een plaats, een tijd, een situatie is voor bepaalde uitingen. Ik moest denken aan het verhaal over Albert Schweitzer. Hem werd gevraagd: ‘Wat vindt u van de westerse beschaving?’, waarop hij antwoordde: ‘Dat lijkt me een goed idee.’
Om te behoren tot een samenleving waarin ‘shameless’ en seksisme een aanbeveling is, jaagt mij het schaamrood naar de kaken. Het gaat mij aan het hart dat dit soort reclamemakers het vrije woord, de vrijheid van expressie misbruikt voor winstbejag en goedkope aandacht. Het akeligste is nog wel dat het heeft gewerkt en dat degenen die er zich over opwinden tevens tot dat succes bijdragen. Daarom is mijn hoop gevestigd op de echte man.

Echte mannen verenigt u!
Ik vraag mij af of dit de beelden zijn die een echte man graag van zichzelf ziet? Het had Suitsupply gesierd als er eens een nieuw beeld van mannelijkheid wordt getoond. In de kunst en de mode is genoeg hierover te vinden. Zie mijn aansluitende blog.
Een echte man, die erotiek, seksualiteit en vrijheid van expressie, serieus neemt, laat zich dus geen pak aanmeten bij Suitsupply.
Echte mannen verenigt u! En protesteer eens (en niet onder het mom dat het zo confronterend is voor kinderen) tegen dit beeld dat ook voor veel mannen degraderend is, dan kunnen wij feministen onze blogs aan andere onderwerpen besteden.

Een beeld is niet zomaar een beeld, een pak is niet zomaar een pak. Suitsupply had ook kunnen kiezen voor stijl en elegantie, maar nu zal altijd de associatie blijven bestaan met die ranzige reclame. Daarom heb ik nog een laatste tip voor Suitsupply. Laat vooral aan de buitenkant van het pak zien waar het pak vandaan komt: ‘Tailormade by Suitsupply’. Onthoud de naam. Dan weten we meteen wat voor vlees we in de kuip hebben.

Blogs:
Het siert Lover dat al in September aandacht aan dit onderwerp werd besteed.
http://www.tijdschriftlover.nl/blog/opinie/geen_seks_maar_wel_pure_macht…

Lees ook de reactie van het fotomodel van de reclamecampagne op de acties van feministen:
http://chariko84.wordpress.com/2010/09/

Zoek op de site van Atria (www.atria.nl) onder ‘mannelijkheid’ en je vindt 86 pagina’s verwijzingen naar de collectie.

Anna Blaman en haar Harley-Davidson

Eerder gepubliceerd op 24-9-2010 op de blogsite van Aletta door Ineke van Mourik (bibliothecaris)

images-4

Wie Harley-Davidson zegt , zegt Hells Angels of denkt aan de film Easy Rider uit 1969. Maar daar komt vanaf vandaag, 24 september 2010, verandering in als het monument voor Anna Blaman in Rotterdam wordt onthuld.

De Hells Angels zullen zich wel drie keer in de siliconenbiceps moeten knijpen om te geloven dat hun geliefde icoon, de Harley-Davidson, nu verwijst naar de potteuze schrijfster Anna Blaman. Wie vanaf nu Harley-Davidson zegt, zegt Anna Blaman. Jammer voor de boys maar misschien ook wel een eerherstel voor de prachtige motor die nu niet langer exclusief bezit is van de machoheren.

Het kunstwerk van Maria Roosen is revolutionair. Een monument ter herinnering aan een persoon wordt meestal vormgegeven als standbeeld naar gelijkenis van de betreffende persoon. Zo staat Spinoza bij de Stopera te Amsterdam en pronkt voor het Harmoniegebouw te Groningen een standbeeld van Aletta Jacobs. Dit laatste beeld is vrij uniek want er zijn niet zoveel standbeelden van vrouwen die verwijzen naar een concreet vrouwspersoon. Meestal wordt de vrouw op een voetstuk geplaatst als zinnebeeld van een fraaie deugd zoals geloof, hoop en liefde; of zij siert als symbool van gerechtigheid (Vrouwe Justitia), vrijheid (de gevleugelde Nike) belangrijke monumentale gebouwen in een stad; of zij kan, zoals ik al eerder heb beschreven in een blog, de Stedemaagd zijn.

Anna Blaman krijgt nu een monument in Rotterdam. Niet een standbeeld waarop zij nonchalant een sigaret vasthoudt of op haar motor zit (het moderne ruiterstandbeeld), maar het monument is de zilverkleurige motor zelf. De vrouw is niet langer een ding, maar een ding de verzinnebeelding van een concrete vrouw. Dit kan een trend worden voor toekomstige standbeelden. Het ding is de vrouw: een hoed is Beatrix, een voetbal is Vera Pauw en het herencolbert is Andreas Burnier.

Dit jaar is het vijftig jaar geleden dat Blaman, een van de belangrijkste Nederlandse auteurs, stierf en het hele jaar zijn er activiteiten in Rotterdam die leven en werk van Anna Blaman onder de aandacht brengen. Als je naar Rotterdam gaat en als je toevallig of niet toevallig op de Heemraadsingel komt (om de hoek van de Vliegerstraat waar Blaman heeft gewoond) en het monument ziet, spring dan maar achterop. Dat zou Anna leuk hebben gevonden.

http://www.annablaman.com/
http://www.talktoaletta.nu/blog/de-erotiek-van-anna-blaman
http://www.talktoaletta.nu/blog/stedemaagd-%E2%80%93-de-mooiste-single-v…

Uit de collectie van Aletta:
Maud de Vries (red), Publieke vrouwen, zinnebeelden in de openbare ruimte. Met stadswandelingen en routebeschrijvingen (heel Nederland)

k.d.lang: Stand by your man 2

Eerder gepubliceerd op 21-8-2010 op de blogsite van Aletta door Ineke van Mourik (bibliothecaris).

images-3

Langzamerhand werd het haar in Nashville minder hoog en in 1987 brak een ware revolutie uit toen k.d. lang met zeer kort haar, een rare rok, kleurig westernhemd en grote laarzen over het podium van de Grand Ole Opry stampte en iedereen versteld deed staan.

Of zoals een journalist opmerkte: ze ziet eruit als een jongen, kleedt zich als een meisje en zingt als een vogel. k.d. lang zingt inmiddels een ander soort muziek, maar heeft een onuitwisbare indruk in de country music gemaakt. Als er iemand trouw was aan haar innerlijke ‘man’ en daar uiting aan gaf dan was het wel k.d. lang. Zij ‘stood by her man’ en dat werd haar niet meteen in dank afgenomen. Lang is vegetarisch, feministe, performance kunstenaar, genderbender, een voorvechtster van dierenrechten en bovendien lesbisch en bracht alle heilige huizen in de wereld van de country music aan het schudden. Hoe korter het haar, hoe minder dicht bij de God van de hetero countrywereld, maar hoe dichter bij de essentie van k.d. lang zelf. Het zijn de jaren tachtig en steeds meer vrouwen en mannen laten zich niet meer mangelen door conventies van wat vrouwelijk of mannelijk behoort te zijn en bij welk lichaam dat hoort. Dat proces begon al eerder voorzichtig in de jaren zestig, maar naarmate de eeuw vorderde en we in een nieuwe eeuw belandde nam de speelsheid toe. Madonna, David Bowie, Marilyn, Dana International, Frederique Spigt, Lady Gaga, zijn maar een paar voorbeelden.

Country music is muziek van het volk en als je wilt weten wat er leeft dan is het de moeite waard om de teksten van die liederen te bestuderen. Alle culturele uitingen dragen bij aan hoe wij onszelf zien of willen zien, hoe we ons voelen, welke verlangens we hebben en muziek is in dit proces een krachtig instrument. Maaike Meijer die in 1999 het ambt van bijzonder hoogleraar, ingesteld door Opzij, aanvaardde, heeft een hartstocht voor het populaire lied. Haar leeropdracht was ‘Gender, Representatie en Macht’. Op de dag van haar oratie togen wij met een bus vol feministen uit de Randstad naar Maastricht waar de speelse nieuwbakken hoogleraar ons en al haar collega’s verraste met een lezing over populaire liedteksten uit de jaren vijftig en zestig. Ter illustratie bracht de professor zelf de liedteksten ten gehore en na afloop zong Corrie Brokken (inmiddels juriste) nog enkele liederen uit haar vroegere, zeer populaire repertoire. Een repertoire waar Maaike Meijer zowel conservatieve geluiden, maar ook smeulende brandhaarden van onvrede in ontdekte.
Het zou de moeite waard zijn om ook eens op deze manier naar country music te luisteren. Luister naar de bijzondere stemmen van vrouwen die je een blik gunnen in hun leven en hun geschiedenis. Meestal is dat het leven van witte heterovrouwen, met af en toe iemand als k.d. lang ertussen.

Maar de wereld verandert, zelfs in Nashville, Tenessee, zij het soms erg langzaam. In 2003 werd de muziek van het country trio de Dixie Chicks nog geboycot omdat zij kritische uitspraken deden over de Irakoorlog. Het moest nog tot 2007 duren voordat een zwarte country zangeres op het podium van de Grand Ole Opry stond: Rissi Palmer. Zij heeft een stem als een klok en lang zwart krullend haar. Hoog haar, kort haar, krullend haar, al het haar mag er zijn, dicht bij God of niet.

http://www.kdlang.com/
http://en.wikipedia.org/wiki/K.d._lang

http://www.rissipalmer.com/
http://en.wikipedia.org/wiki/Rissi_Palmer
http://nl.wikipedia.org/wiki/Dixie_Chicks

Verder lezen zie collectie Atria:

k.d. lang, Rose Collis

k.d. lang, an illustrated biograpy by David Bennahum (met veel prachtige foto’s)

Machtige melodieën; populaire teksten uit dejaren vijftig en zestig als bron voor cultuurgeschiedenis, Prof.Dr. Maaike Meijer

Tammy Wynette: Stand by your man 1

Eerder gepubliceerd op 21-8-2010 op de blogsite van Aletta door Ineke van Mourik (bibliothecaris).

images-2

Als er een lied is dat de feministische gemoederen in beweging brengt en heeft gebracht dan is het wel Stand by your Man. Het werd voor het eerst gezongen door Tammy Wynette in 1968 en daarna nog door vele anderen.

Country music (vroeger country en western music) wordt wel de Poor White Men’s Blues genoemd ook al bevolken vele dames het podium van de countrytempel de Grand Ole Opry in Nashville, Tenessee. Ik ben eraan verslingerd geraakt door mijn broer die altijd auto rijdt onder begeleiding van Dolly Parton, Tammy Wynette, Patsy Cline en veel andere rondborstige dames met hoog haar. In Nashville zeggen ze dan ook: hoe hoger het haar hoe dichter bij God. Want traditionele familiewaarden en religie spelen een grote rol in de country muziek. Maar die stemmen! Daarvoor zet ik graag even mijn feminisme opzij, zoals we dat ook wel deden in de jaren ’70 en ’80 door te dansen op seksistische muziek. Wie geheel zuiver op de graat is, werpe de eerste steen.

Enkele weken geleden las ik in NRC een recensie van een dit jaar verschenen biografie van Tammy Wynette. De kop bij de recensie was: Een groot talent – en verder niets. Daaronder: Het turbulente leven van countryzangeres en fantaste Tammy Wynette (1942-1998). Merkwaardige conclusie van de recensent ‘en verder niets’ als een biograaf de moeite neemt om het turbulente leven van Wynette te beschrijven.

Stand by Your Man is het lied dat miljoenen mensen kennen en waarover Hilary Clinton in 1992 opmerkte in een interview naar aanleiding van de seksuele escapades van haar man en president van de Verenigde Staten:
‘I wasn’t some little woman “standing by my man” like Tammy Wynette.’ Er stak een storm van verontwaardiging op en uiteindelijk bood Hilary haar excuses aan aan Tammy Wynette. Het lied heeft een bijna heiligenstatus en als je de tekst leest dan begrijp je al snel dat feministen paars aanlopen.

Sometimes it’s hard to be a woman
Giving all your love to just one man
You’ll have bad times
And he’ll have good times
Doing things that you don’t understand
But if you love him
You’ll forgive him
Even though he’s hard to understand
And if you love him
Oh, be proud of him
Cause after all he’s just a man

Stand by your man
Give him two arms to cling to
And something warm to come to
when nights are cold and lonely

Stand by your man
And show the world you love him
Keep giving all the love you can
Stand by your man

De feministische kritiek was in 1968 genadeloos en wellicht nu ook nog, maar als ik kijk naar de generatie van Tammy Wynette dan zie ik meer. Ik zie een witte heterowereld waar mannen mannen waren en vrouwen vrouwen en christelijke waarden hoogtij vierden. Wat ik ook zie is hoe die countryzangeressen zich met grote inspanning een plaats verwierven in een wereld die door mannen werd gedomineerd. Hun levens werden vaak getekend door mislukte huwelijken en veel ander ongerief, maar zij waren ook pioniers en de sporen daarvan kun je in de teksten van hun liederen terugvinden.

Eigenlijk is Stand By Your Man een heel mooi lied als we in een andere wereld zouden leven. Dan zou het onbezoedeld door seksisme een lied kunnen zijn dat over de liefde en mededogen gaat en dat we ook zouden kunnen zingen als Stand By Your Woman. En we zouden het kunnen zingen voor al die vrouwen die een hoge prijs hebben moeten betalen voor dat hoge haar, en vooral voor Tammy Wynette.

Maar in 1987 werd het haar in Nashville minder hoog.
Wordt vervolgd

http://nl.wikipedia.org/wiki/Tammy_Wynette
http://www.tammywynette.com/

Zie ook YouTube

Verder lezen zie de collectie van Aletta:

Jimmy McDonough, Tammy Wynette. Tragic Country Queen / Jimmy McDonough

Finding her voice : The Saga of Women in Country Music | Bufwack, Mary A. Oermann, Robert K.

A boy named Sue : Gender and Country Music Boek | McCusker, Kristine M. Pecknold, Diane

Stand by your man boek | Wynette, Tammy Dew, Joan

 

De erotiek van Anna Blaman

Eerder gepubliceerd op 12-7-2010 op de blogsite van Aletta door Ineke van Mourik (bibliothecaris).

images-1

‘Haar benen lang en glad – zij lacht en ligt
loom achterover – ik zie hoe diep en ver de lijnen
van haar benen zijn en denk eraan met afgewend gezicht’

In 1948 verschijnt Anna Blaman’s roman Eenzaam avontuur en ogenblikkelijk breekt een literaire rel uit vanwege de (weliswaar schaarse) homo-erotische passages. Wie nu in de romans van Blaman op zoek gaat naar deze homo-erotiek zal zwaar worden teleurgesteld, maar destijds was Nederland nog zwaar doortrokken van religieus moralisme en het is altijd verbazingwekkend om te zien hoe moralisten zelfs subtiele literaire passages kunnen opblazen tot uitingen van decadentie en verderf.

In het oeuvre van Blaman vinden we ook lesbische gedichten zoals bovenstaande regels uit het gedicht ‘Vrouwen’. Maaike Meijer schrijft hierover in het hoofdstuk ‘Lezen als lesbo’ in haar proefschrift De lust tot lezen:
‘Vanwege het grote taboe op het lesbische, de uitsluitend negatieve beeldvorming, en het ontbreken van ontmoetingsplaatsen was de meest fundamentele ervaring van elke lesbienne er een van diepe eenzaamheid. Het vinden van een partner was zeer moeilijk en vele vrouwen hebben geleefd in verhoudingen zonder seks. Lesbisch zijn was bijna synoniem aan voortdurend afgewezen worden: dat is de context van Blamans lesbische gedichten.’

Maar dat Blaman in deze context dit soort gedichten schreef is al balsem voor elke lesbo-ziel. En wie (ho of he) deze zomer haar briefwisseling met Emmy van Lokhorst en Sonja Witstein, Ik schrijf het je grof-eerlijk, gaat lezen, leest brieven van een vrouw die interessant, erudiet en inderdaad grof-eerlijk is in haar ontboezemingen over de liefde. Enkele passages:
‘In wezen heb ik zo’n smachtende natuur dat ik me al zou kunnen branden aan een vrouw als ik haar ternauwernood zou aanraken – Daartegenover heb ik een soort vrijgezellen-instelling van waaruit ik mijn eenzame vrijheid evenwichtig handhaaf en geestelijk probeer uit te buiten.’

Ook over haar verhouding met Marie Louise Doudart de la Grée en de worsteling om hiermee om te gaan schrijft zij openhartig in een brief aan Emmy van Lokhorst:
‘Als ik je schrijf dat ik in feite zo weinig liefde heb gehad bedoel ik zeker niet dat ik te weinig genegenheid zou hebben ondervonden; in dat opzicht voel ik me soms een zondagskind. Maar wat de erotiek in z’n sensuele vorm betreft, weinig heb ik gekregen en veel heb ik afgewezen. Hierin vind ik mezelf nogal gecompliceerd. Het kansje in Zeist (Marie Louise Doudart de le Grée – IvM) heeft dus zuiver betrekking op mijn verlangen naar sensuele erotiek. Het eigenaardige is echter, en dat heb ik je weleens, geloof ik, gezegd of geschreven, een erotische zwelgpartij vindt ogenblikkelijk zijn reactie in een verlangen naar ascese. Misschien berust toch wel mijn homosexualiteit op een sterke moederbinding, zodat de wellust die een vrouw in mij kan opwekken een symbolische bloedschennigheid betekent – Maar ik weet het werkelijk niet, Emmy, ik voel mijn diepste driften heel mijn leven al als zoveel raadsels. Ik hoop dat oud genoeg word om me daarin nog eens meedogend te verdiepen.’

O, had Anna maar langer geleefd, dan hadden we ons in die Freudiaanse bloedschennige moederbinding en de raadselen nog eens meedogend kunnen verdiepen. Anna Blaman stierf op 13 juli 1960 op 55 jarige leeftijd. Vandaag is haar vijftigste sterfdag en het hele verdere jaar wordt dat herdacht in Rotterdam waar zij woonde en werkte. Het huis waar zij woonde met haar moeder, zus en zwager krijgt een gedenkplaat en elders in de stad komt een beeld van een Harley Davidson waar zij altijd op reed. Op de site annablaman.com kun je meer vinden over de activiteiten en ook Blamans stem horen.
Andreas Burnier merkte ooit op, dat een sterfdag eigenlijk de geboortedag aan de andere zijde is. Dat vind ik mooi opgemerkt. Want dat betekent dat 13 juli ook een feestdag is.

Selectie uit de collectie van Aletta
Anna Blaman, Over zichzelf en anderen ; poëzie, artikelen en lezingen
Corrie Lühr, Mijn zuster Anna Blamanboek
Henk Struyker Boudier, Speurtocht naar een onbekende : Anna Blaman en haar ‘Eenzaam avontuur’
Aad Meinderts (red)/Anna Blaman, Ik schrijf het je grof-eerlijk : briefwisseling met Emmy van Lokhorst en Sonja Witstein
Anna Blaman, Ontmoeting met Selma (1943) in: Xandra Schutte (red) Damesliefde

Sites
www.annablaman.com
http://nl.wikipedia.org/wiki/Anna_Blaman
http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=blam001
Maaike Meijer, Lezen als lesbo Hoofdstuk 8 uit De lust tot lezen
http://www.dbnl.org/tekst/meij017lust01_01/meij017lust01_01_0011.php

Stedemaagd – de mooiste single van Amsterdam

Eerder gepubliceerd op 16-6-2010 op de blogsite van Aletta door Ineke van Mourik (bibliothecaris).

100_1893

Op vrijdag 11 juni 2010 werd een replica van de originele stedemaagd van Amsterdam weer op haar sokkel bij de ingang van het Vondelpark gehesen.

Ik woon al sinds 1983 in Amsterdam maar de eerlijkheid gebied mij te zeggen dat ik niet wist dat onze stad een stedemaagd had. Zij zit al sinds 1883 op de sokkel bij het hek van de ingang van het Vondelpark en wordt beschouwd als de verpersoonlijking van de stad, een oude gebruik dat al in de Oudheid te vinden is. In haar linkerhand houdt zij het stadswapen vast en haar rechterhand wijst uitnodigend naar de ingang van het park. Zij was zo erg aan erosie onderhevig dat zij is vervangen door een prachtige replica, gemaakt door Ton Mooy. Wat je ziet is een vorstelijke gestalte met een wijd openvallende mantel en pronte borsten.

Wie ik wel kende was jufrouw Eendracht ‘Naatje van de Dam’ een standbeeld dat van 1856 tot 1914 op de Dam heeft gestaan. Wat er van haar over is een klein beeldje op de hoek van de Wijde Kapelsteeg en het Rokin en de uitdrukking ‘Naatje Pet’ ofwel waardeloos. Naatje is op den duur vervangen door het phallische monument op de Dam ter nagedachtenis aan de Tweede Wereldoorlog dat wij zo goed kennen.

Maar nu is de ware verpersoonlijking van de stad gelukkig weer in ere hersteld. Een stedemaagd, niet een jufrouw, niet een schuchtere maagd, niet een oude vrijster, maar een krachtige onafhankelijke vrouw. Want dit laatste is een meer feministische visie op het begrip maagd.

“The word ‘virgin’ did not originally mean a woman whose vagina was untouched by any penis, but a free woman, one not betrothed, not bound to, not possessed by any man. It meant a female who is sexually and hence socially her own person. In any version of patriarchy, there are no Virgins in this sense.” , zegt Marilyn Frye in haar boek Willful Virgin: Essays in Feminism 1976-1992.

De maagd als onafhankelijke vrouw, met of zonder maagdevlies, en niet het bezit van een man of eigendom van een patriarchale cultuur, maakt haar tot een aantrekkelijk voorbeeld voor alle vrouwen. Zij zou de moderne single kunnen zijn. Maar wie wel eens kijkt naar de soap Sex in the City ziet helaas een heel ander beeld. Daar is de single in mijn ogen een gemankeerd en meelijkwekkend wezen dat zich voortdurend in de raarste bochten wringt om maar aan de man te geraken. Het is zo hilarisch dat er veel te lachen valt, maar je vraagt je toch ook af of de singles in hun vrije tijd niet eens wat anders zouden kunnen gaan doen dan achter de edele delen van een man aan te rennen.

De single is hot, vooral in de media en er wordt veel onderzoek naar verricht. Vorige week kreeg ik een voddig papiertje in handen waarop werd gevraagd mee te werken ‘aan het grootste onderzoek ooit naar single vrouwen in Nederland’. Het papiertje was ondertekend door ‘De onderzoekers’. Na een bezoek aan de website www.nietalleenmaarsingle.nl viel ik meteen, na een wel erg summiere inleiding, in de enquête. Er stond wel een emailadres voor nadere informatie, maar dan weet je dat daar niet veel mensen gebruik van zullen maken.

Wat is de bedoeling van de twee onderzoekers die na wat gespeur Maarten C. Berg en Wanda Klein, twee psychologen, blijken te zijn? De toon en woordkeus op het papiertje en in de enquête (nog afgezien van het feit dat het een internet enquête is) lijken vooral te appeleren aan de jongere single en ik zie nog niet dat juffrouwen, oude vrijsters, de wat oudere alleenstaande, de singles in bejaardenhuizen en zelfbewuste stedemaagden zich aan de enquête zullen wagen. Is dit een deel van een serieus wetenschappelijk onderzoek of populair geronk? Als het de bedoeling van de onderzoekers is om het meest complete en grondige onderzoek te maken over dit onderwerp, zoals zij beweren, dan houd ik mijn hart vast. Eind 2010 komt hun boek uit. Ik zal het lezen en alles terugnemen wat ik hier zeg als het een serieuze en gedegen studie is en niet Naatje Pet wat ik nu vermoed.

Naatje is een schaduw geworden van wat zij was, de Stedemaagd is in al haar glorie hersteld. Het devies wat bij het stadswapen hoort dat zij in haar hand houdt: Heldhaftig, Vastberaden, Barmhartig.
Zij is voor mij de mooiste single van de stad.

Literatuurverwijzingen op de site van Aletta:
Zoek op het woord maagd: 8 pagina’s titels/het woord virgin: 24 pagina’s/het woord single: 166 pagina’s

Willful Virgin : Essays in Feminism 1976-1992 | Frye, Marilyn |
The Crossing Press, 1992